====== Zelfregulerend leren ====== > **Samenvatting** > //Zelfregulerend leren (ZRL) is een essentieel onderdeel van het studentnabij onderwijs bij Fontys ICT. Het stelt studenten in staat om samen met de docent richting te geven aan hun leerproces. Dit beleid beschrijft wat we verstaan onder ZRL en hoe we de vertaalslag maken naar de onderwijspraktijk met daarbij voorbeeldtoepassingen. De handreiking “Navigeren door je leerproces” vormt hierin de leidraad voor studenten en docenten binnen Fontys ICT. // ===== Waarom zelfregulerend leren?  ===== Onze samenleving verandert razendsnel en vraagt om professionals die zich blijven ontwikkelen. De [[https://stichtingfontys.sharepoint.com/sites/066_01|TGO-kaders]] van Fontys, geven richting aan de manier waarin we studenten ondersteunen in het leven lang ontwikkelen waarbij, eigenaarschap en het unieke leerproces van de student centraal staan. Binnen [[..:beleid:studentnabij_onderwijs|Studentnabij onderwijs]] Studentnabij onderwijs van Fontys ICT leren we van en met elkaar, stimuleren docenten zelfsturing van de student en geven steeds meer regie over diens ontwikkeling. ===== Wat is zelfregulerend leren?   ===== Zelfregulerend leren is een actief, cyclisch en sociaal proces waarbij studenten doelgericht richting geven aan hun leerproces. Dit doen zij door hun cognitie, motivatie, gedrag en emoties te monitoren en reguleren, met als doel hun leeruitkomsten te bereiken en hun professionele ontwikkeling te bevorderen (Pintrich, 2000; Last &, 2025).   =====Hoe bevorderen we ZRL?    ===== Binnen Fontys ICT werken studenten aan Eenheden van Leeruitkomsten (EvL): brede, minder voorgeschreven onderwijseenheden. In plaats van een vast leerpad vraagt dit van studenten om zelf richting te geven aan hun ontwikkeling. Studenten maken eigen keuzes, stellen doelen, plannen hun leerproces en tonen hun ontwikkeling aan. Zelfregulerend leren is daarbij essentieel. We weten dat dit niet vanzelf gaat. Daarom begeleiden docenten studenten stap voor stap in het nemen van steeds meer regie. Om houvast te bieden gebruiken we de handreiking [[https://stichtingfontys.sharepoint.com/sites/066_01/Gedeelde%20documenten/Forms/AllItems.aspx?id=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten%2FHandreiking%20navigeren%20door%20je%20leerproces%2Epdf&parent=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten|Navigeren door je leerproces]] (Fontys Dienst O&O, 2024). Deze biedt een gezamenlijke taal en structuur om het leerproces concreet en cyclisch vorm te geven. Studenten bewegen zich tussen de volgende zes stappen: 1. Verwachtingen verhelderen: Studenten verkennen samen met docenten, medestudenten en coaches wat de leeruitkomsten betekenen en wat nodig is om deze aan te tonen. 2. Plannen maken: Op basis van de leeruitkomsten en eigen voorkennis stellen studenten een dynamisch studieplan op. 3. Proberen, oefenen en leren: Studenten voeren het studieplan uit, experimenteren, oefenen en vragen actief feedback. 4. Leren zichtbaar maken: Studenten verzamelen leerresultaten en documenteren deze in een ontwikkelportfolio, inclusief reflectie en feedback. 5. Pas op de plaats maken: Studenten reflecteren op hun voortgang, bespreken dit met anderen en bepalen vervolgstappen. 6. Klaarmaken portfolio voor tentamen: Studenten selecteren bewijsmateriaal en onderbouwen waarom dit aantoont dat zij de leeruitkomsten beheersen. (zie ook [[..:beleid:portfoliobeleid|Toetsen op basis van portfolio]].) {{:playground:zelfregulerend_afbeelding.jpg?950|}} Figuur 1. Zes stappen uit Navigeren door je leerproces ===== Strategieën voor ZRL (leren) inzetten   ===== Zelfregulerend leren vraagt van studenten dat zij actief hun leerproces vormgeven. Dit betekent dat zij, bij elke stap van hun leerproces, passende leerstrategieën effectief (leren) inzetten. Tabel 1 beschrijft de leerlijn zelfregulerend leren, waarbij per onderwijsfase wordt uitgelegd hoe dit zichtbaar wordt in concreet studentgedrag. ^ LEERLIJN ZELFREGULEREND LEREN ||| ^ Associate Degree / Bachelor ^ Associate Degree / Bachelor ^ Bachelor ^ ^ //Introduction (S1, S2)// ^ //Main (S3, S4, S5)// ^ //Advanced (S6, S7, S8)// ^ | Expliciete begeleiding \\ Focus op stap 1-4 \\ Just-in-time uitleg en voorbeelden | Expliciete begeleiding\\ Focus op stap 4-6 \\ Meedenken en spiegelen | Impliciete begeleiding \\ \\ Coachend en reflectief | ^ **Verwachtingen verhelderen** ||| | Studenten bespreken samen met docenten wat de leeruitkomsten betekenen. Ze stellen vragen over de leeruitkomsten en kunnen in eigen woorden de leeruitkomsten uitleggen. Voorbeeldportfolio’s en rubrics worden gebruikt om verwachtingen te verhelderen. | Studenten bespreken de leeruitkomsten binnen hun project- of beroepscontext, leggen leeruitkomsten in eigen woorden uit en toetsen dit bij peers en docenten/coaches. \\ Voorbeeldportfolio’s en rubrics worden gebruikt om verwachtingen te verhelderen. | Studenten analyseren zelfstandig de leeruitkomsten en hun ontwikkelbehoeften en vertalen deze naar persoonlijke leerdoelen in dialoog met werkveld en docent. \\ Voorbeeldportfolio’s en rubrics worden gebruikt om verwachtingen te verhelderen. | ^ **Plannen maken** ||| | Studenten leren doelen formuleren en leeractiviteiten hieraan koppelen. **Ze stellen met ondersteuning van de coach een__ studieplan__ op** en maken met ondersteuning van de docent een korte week- of periodeplanning. | Studenten stellen zelfstandig een dynamisch** studieplan** op voor het semester, **bewaken voortgang en stellen plannen bij op basis van feedback van de coach.** | Studenten stellen zelfstandig een dynamisch **studieplan** op voor het semester, **bewaken voortgang en stellen plannen zelfstandig bij op basis van feedback.** | ^ **Proberen, oefenen en leren** ||| | Studenten voeren hun studieplan uit onder begeleiding, oefenen nieuwe vaardigheden en vragen actief om feedback. Hierbij worden ze aangemoedigd door de docent. | Studenten voeren hun studieplan uit. Ze plannen en organiseren hun leerproces zelf en monitoren actief hun voortgang. Ze vragen daarvoor doelgericht om feedback. | Studenten voeren hun studieplan uit. Ze handelen autonoom in complexe situaties, passen feedback kritisch toe en tonen reflectieve en professionele leerhouding. | ^ **Leren zichtbaar maken** ||| | Studenten maken, met ondersteuning van een docent, hun ontwikkeling zichtbaar en koppelen dit aan de leeruitkomsten. Ze verwerken feedback, onderbouwen keuzes in feedbackgesprekken en leggen deze vast in hun portfolio. \\ Studenten **maken kennis met de [[https://stichtingfontys.sharepoint.com/sites/066_01/Gedeelde%20documenten/Forms/AllItems.aspx?id=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten%2FHandreiking%20bewijsmateriaal%2Epdf&parent=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten|VRAAKKT-criteria]],** waarbij de focus ligt op variatie en authenticiteit en leren dit toepassen in hun portfolio. | Studenten maken hun ontwikkeling zichtbaar en koppelen dit aan de leeruitkomsten, verwerken feedback, onderbouwen keuzes in feedbackgesprekken en leggen deze vast in hun portfolio. Studenten **maken kennis met de [[https://stichtingfontys.sharepoint.com/sites/066_01/Gedeelde%20documenten/Forms/AllItems.aspx?id=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten%2FHandreiking%20bewijsmateriaal%2Epdf&parent=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten|VRAAKKT-criteria]] in zijn geheel en leren dit toepassen in hun portfolio.** | Studenten presenteren een samenhangend professioneel geheel waarin ze hun **ontwikkeling zichtbaar maken gekoppeld aan de leeruitkomsten en [[https://stichtingfontys.sharepoint.com/sites/066_01/Gedeelde%20documenten/Forms/AllItems.aspx?id=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten%2FHandreiking%20bewijsmateriaal%2Epdf&parent=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten|VRAAKKT-criteria]]**. | ^ **Pas op de plaats maken** ||| | Studenten blikken onder begeleiding terug op voortgang, bespreken leerervaringen en bepalen vervolgstappen met hun docent. Waar nodig **stellen ze hun studieplan bij en bespreken dit met hun docent.** | Studenten blikken onder begeleiding terug op voortgang, bespreken leerervaringen en bepalen vervolgstappen met hun docent. Waar nodig stellen ze **zelfstandig hun studieplan bij op basis van feedback van peers en coaches.** | Studenten voeren zelfstandig zelfevaluaties uit op basis van de leeruitkomsten en betrekken de werkveldfeedback om richting te geven aan verdere ontwikkeling. Waar nodig stellen ze hun studieplan bij. | ^ **Klaarmaken portfolio voor tentamen** ||| | Studenten selecteren bewijsmateriaal en toetsen of ze met het bewijsmateriaal de leeruitkomsten aantonen, onder begeleiding van de docent. | Studenten maken eigen keuzes in de selectie en onderbouwing van bewijsmateriaal. Checken of ze hiermee de leeruitkomsten aantonen en** toetsen of hun portfolio voldoet aan de [[https://stichtingfontys.sharepoint.com/sites/066_01/Gedeelde%20documenten/Forms/AllItems.aspx?id=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten%2FHandreiking%20bewijsmateriaal%2Epdf&parent=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten|VRAAKKT-criteria]]**. | Studenten maken eigen keuzes in de selectie en onderbouwing van bewijsmateriaal. Checken of ze hiermee de leeruitkomsten aantonen en **toetsen of hun portfolio voldoet aan de [[https://stichtingfontys.sharepoint.com/sites/066_01/Gedeelde%20documenten/Forms/AllItems.aspx?id=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten%2FHandreiking%20bewijsmateriaal%2Epdf&parent=%2Fsites%2F066%5F01%2FGedeelde%20documenten|VRAAKKT-criteria]]**. | ===== ZRL is sociaal: van zelf naar samen  ===== Zelfregulerend leren is geen individuele onderneming, maar een sociaal proces. Het ontwikkelt zich in interactie met anderen: via expliciete instructie, feedback, modelling (voordoen), scaffolding (afnemende ondersteuning) en geleidelijke overdracht van verantwoordelijkheid. Dit noemen we co-regulatie. Een goede balans tussen student- en docentsturing is daarbij belangrijk (Neroni et al., 2023).   Wat vraagt dit van betrokkenen? * Studenten: nemen (stapsgewijs) eigenaarschap, leren leren door het gebruik van strategieën, vragen feedback en maken hun leerproces zichtbaar.   * Docenten: begeleiden studenten stapsgewijs naar meer eigenaarschap, door het tonen van modelgedrag, het geven van feedback en het bieden van ruimte én ondersteuning. ===== Tot slot===== Zelfregulerend leren vraagt om een gezamenlijke inspanning en consistente aanpak binnen Fontys ICT. Door studenten bewust te begeleiden in het doorlopen van het cyclische leerproces, en door heldere taal te hanteren, versterken we het zelfregulerend vermogen van onze studenten. ===== Geraadpleegde literatuur  ===== * Barr, S. (2024). Educate to self-regulate: Empowering learners for lifelong success. Amba Press.  * Dijkstra, P. (2019). Effectiever studeren. Leerstrategieën voor het hoger onderwijs. Amsterdam: Boom.   * Fontys Dienst O&O (2024). Navigeren door je leerproces. Geraadpleegd op: 19-5-2025.   * Fontys Dienst O&O (2025). Feedback (leren) vragen: zo doe je dat! Geraadpleegd op: 19-5-2025.   * Heida, I. (2023). Zelfregulerend leren: een cyclisch proces in vier aandachtsgebieden. Vernieuwenderwijs.   * Last, B., & Bransen, D. (2025) Dat doe je toch niet alleen?! Boom.  * Neroni, J., Vos, S. G., Baars, M., & Wijnia, L. (2023). The effectiveness of student-centered, problem- driven learning methods for self-regulated and self-directed learning: What works and for whom? Open Universiteit.   * Pintrich, P.R. (2000). The role of goal orientation in self-regulated learning. In Boekaerts et al.(Eds.), Handbook of self-regulation.  * Sins. P. (2023). Zelfregulerend leren gaat niet vanzelf maar hoe dan wel? Hogeschool Rotterdam.  {{tag>untagged}}